اصول سازمان همکاری و توسعه اقتصادی برای حکمرانی آب

اصول سازمان OECD درمورد حکمرانی آب به تایید همه 35 کشور عضو این سازمان در سطح وزیران رسیده است و در سال 2015 مورد تایید و حمایت بیش از 130 گروه گرودار اصلی قرار گرفت. تدوین این اصول طی یک فرایند دو ساله و از پایین به بالا با مشارکت چندین گرودار در قالب برنامه حکمرانی آب انجام گرفت؛ و این برنامه شبکه‌ای متشکل از بیش از 100 نماینده از بخش‌های عمومی، خصوصی و غیرانتفاعی است که هر سال دوبار در قالب یک مجمع سیاستی دور هم جمع می شوند.

هدف از این اصول ارتقاء نظام‌های حکمرانی آب است تا کمک کنند منابع آب در وضعیت‌هایی که (خیلی زیاد یا فراوان)، (خیلی کم) و (خیلی آلوده) هستند به شیوه‌ای پایدار، بهم پیوسته و جامع و با هزینه قابل قبول و در یک بازه زمانی منطقی مدیریت شوند. در این اصول اصل براین است که حکمرانی اگر بتواند با ترکیبی از فرایندهای پایین به بالا و بالا به پایین، ضمن تقویت روابط سازنده دولت و جامعه به حل چالش‌های کلیدی آب کمک کند، حکمرانی خوب است. اما اگر هزینه‌های مبادله غیرضروری ایجاد کند و به نیاز‌های محلی پاسخ ندهد، حکمرانی بد است.

این اصول با این فرض تهیه شده‌اند که هیچ راه‌حل کامل و جامعی برای رفع همه چالش‌های آب در سراسر جهان وجود ندارد و تنها می توان فهرستی از گزینه‌ها، راه حل‌ها را بر پایه تنوع نظام‌های حقوقی، اداری و سازمانی در بین کشورها و بین مناطق یک کشور، ارائه کرد. اصول OECD در حکمرانی آب تصدیق می‌کند گه حکمرانی بسیار متکی به بافتار و شرایط هر کشور و منطقه است؛ و از این رو، سیاست های آب باید با شرایط مختلف منابع و مناطق هماهنگ و متناسب باشند و تدابیر حکمرانی باید خود را با تغییر شرایط و محیط انطباق دهند. این اصول برای تمام سطوح دولت و برای همه کشورهای عضو OECD، اقتصاد‌های نوظهور و همچنین کشورهای در حال توسعه مناسب بوده و کاربرد دارد. آنها تنوع موقعیت‌ها در بین کشورها و بین مناطق داخل هر کشور را از منطر تاثیر تفاوت‌های قانونی و نهادی، فرهنگی و نیز اقلیمی، جغرافیایی و اقتصادی در ایجاد چالش‌ها و تدابیر سیاسیتی گوناگون، به رسمیت می‌شناسند. بنابراین، کشورها می‌توانند از این اصول برای طراحی و اجرای سیاست‌های ملی خود متناسب با شرایط خاص خود، استفاده کنند. این اصول همچنین تصدیق می کنند که حکمرانی آب، یک مسئولیت مشترک بین گروداران دولتی، عموم مردم، بخش خصوصی و غیرانتفاعی در تمام سطوح است.

به سوی چارچوبی کل نگر در پایش و ارزشیابی حکمرانی آب زیرزمینی

حکمرانی آب زیرزمینی با بسیاری از چالش‌های مشابه حکمرانی آب سطحی، و در مواردی بزرگتر از آن، مواجه است. حکمرانی آب زیرزمینی را به لحاظ ذاتی می‌توان بسیار پیچیده‌تر از حکمرانی آب سطحی دانست. اول، منابع آب زیرزمینی با سه چالش خاص روبرو است. اول، منابع آب زیرزمینی از لحاظ جنس و رفتار لایه‌های آبخوان (با درجات مختلف نفوذپذیری) و کیفیت آب بسیار متفاوت هستند و در هردوی این‌ها بر روی تغذیه، برداشت و مصارف آب تاثیر می‌گذارند. علاوه بر‌این، برخی از این منابع تجدید ناپذیر هستند.

دوم، در داده‌های مربوط به منابع آب و ارتباط آنها با آب سطحی خلاهای زیادی وجود دارد که منجر بع عدم قطعیت در بهره برداری پایدار از آب می‌شود.

سوم، بسیاری از اثرات بهره‌برداری بیش از حد از آب زیرزمینی تنها در میان‌مدت و دراز‌مدت آشکار می‌شوند و وقتی اقدامات اصلاحی انجام می‌شود، زمان زیادی طول می‌کشدتا این منابه احیاء شوند. در این قسمت با اتکاء به ویژگی‌های اساسی حکمرانی آب زیرزمینی از دیدگاه دوازده اصل OECD، در باره اینکه چارچوب پایش و ارزشیابی حکمرانی آب زیرزمینی باید از چه مولفه‌هایی تشکیل شود، بحث می‌شود. بنابراین اصولOECD، 12 مولفه را تقویت کننده و مکمل همدیگر هستند پیشنهاد می‌کند که می‌توانند چارچوب مرجعی را فراهم نموده و متناسب و هماهنگ با بافتار و شرایط محلی باشند.