بیشتر شهرهای ایران در مناطق جغرافیایی با محدودیت شدید منابع آبی واقع شده اند. توسعه نامتوازن و ناپایدار شهری، در پی تحولات اقتصادی و اجتماعی و شکل گیری ساز و کارهای اقتصادی وابسته، سبب افزایش مستمر و فزاینده تقاضای آب در کلیه بخش های مصرفی شامل شرب، بهداشت، کشاورزی و صنعت شده است و نیاز به تأمین آب این شهرها از جمله یزد روز به روز بیشتر شده است. تاکنون این افزایش تقاضا با تأکید بر رویکرد تأمین آب، بیشتر از طریق انتقال آب از منابع بیرون حوضه، برداشت ناپایدار و بیش از ظرفیت از سفره های آب زیرزمینی پاسخ داده شده است به طوری که امروزه زنگ خطر بحران آب در استان یزد به صورت دلخراش و دردناکی به صدا درآمده است. صیانت از منابع آب در تمامی مصارف و رویارویی هوشمندانه با بحران کم آبی، در گرو بازآفرینی عمیق و راهبردی در سیاست های توسعه و حکمرانی یکپارچه آب می باشد. ایده " تشکیل کارگروه اجتماعی شدن آب در یزد پایدار " با هدف اجتماعی شدن آب در استان یزد پیشنهاد گردید. در واقع با رویکردی اجتماعی، ضمن شناسایی اقدامات و فعالیت ها، می توان در راستای حساس کردن جامعه و ایجاد عزم عمومی در استان یزد برای مدیریت مصرف آب اقدام نمود. اجتماعی شدن آب به معنای مشارکت فعال شهروندان، نهادهای مدنی، بخش خصوصی و دولتی در مدیریت تصمیم گیری و نظارت بر منابع آب در راستای سازگاری با کم آبی می باشد. این مفهوم بر چند اصل اساسی استوار است: 1- آب به مثابه شریان حیات و میراث مشترک2- مشارکت مردمی در سیاست گذاری و اجرا3- شفافیت اطلاعاتی4- عدالت در دسترسی و توزیع5- پاسخگویی نهادهای مدیریت آب

در این چارچوب، شهروندان صرفاً مصرف کننده نیستند بلکه " کنشگران مسئول" در چرخه مدیریت آب به شمار می روند.

به منظور اجتماعی سازی مقوله آب در یزد، کارگروهی تخصصی تشکیل شده است. این کارگروه با مشارکت فعال ارکان مختلف خصوصی و دولتی، تاکنون موفق به برگزاری چندین جلسه مؤثر در راستای تحقق اهداف شده است. این کارگروه شامل 10 عنوان کاربردی به شرح زیر می باشد:

1- آموزش و فرهنگ سازی2- ارتباطات و رسانه 3- مشارکت اجتماعی مردمی4- محیط زیست 5- مدیریت مصرف و ارتقاء بهره وری 6- مصارف کشاورزی 7- فضای سبز 8- شرب و بهداشت 9- صنعت و معدن 10- خدمات و گردشگری

در پایان باید اذعان داشت که تلاش های صورت گرفته در کارگروه اجتماعی سازی آب ، بذری برای ایجاد " جامعه حساس به آب" کاشته است. این بذر برای بارور شدن، نیازمند آبیاری مستمر از طریق آموزش، مشارکت فراگیر و اتخاذ سیاست های راهبردی دارد تا بتواند به معنای واقعی کلمه، شهری تاب آور در برابر بحران آب باشد.

 

منبع:

مقاله شهر حساس به آب راهکارهای اجتماعی برای سازگاری با کم آبی

 

سمانه ابدالی
کارشناس ارزیابی وکنترل پروژه