منابع آب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان توسعه پایدار، تحت تأثیر عواملی همچون افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و صنعت، برداشت بی‌رویه و ورود آلاینده‌ها قرار دارند. حفاظت از کیفیت منابع آب صرفاً از طریق اقدامات فنی و نظارتی دولت امکان‌پذیر نیست و نیازمند مشارکت فعال ذی‌نفعان، بهره‌برداران، جوامع محلی، تشکل‌های مردمی و بخش خصوصی است. مدیریت مشارکتی منابع آب با ایجاد زمینه برای حضور ذی‌نفعان در فرایندهای تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، اجرا و پایش، می‌تواند موجب افزایش مسئولیت‌پذیری و پذیرش اجتماعی برنامه‌های حفاظت از منابع آب شود.
در این رویکرد، پایش مشارکتی کیفیت آب، تبادل اطلاعات میان دستگاه‌های اجرایی و جوامع محلی، شناسایی منابع آلاینده و مشارکت بهره‌برداران در تدوین و اجرای برنامه‌های حفاظتی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعات انجام‌شده در حوضه‌های مختلف نشان داده‌اند که مشارکت ذی‌نفعان می‌تواند به شناسایی بهتر مسائل کیفیت آب و طراحی برنامه‌های پایش متناسب با نیازهای محلی کمک کند. همچنین تجارب مطالعات انجام شده در  ایران نشان می‌دهد شناسایی و تحلیل شبکه ذی‌نفعان می‌تواند برای اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی و بهبود کیفیت آب مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، با تأکید بر ضرورت گذار از مدیریت متمرکز به حکمرانی مشارکتی، نقش مشارکت ذی‌نفعان در حفاظت کیفی منابع آب را بررسی کرده و الگویی مفهومی شامل شناسایی ذی‌نفعان، ایجاد سازوکار مشارکت، پایش کیفیت آب، تبادل اطلاعات، تصمیم‌گیری های مشترک از جمله جلوگیری از استقرار واحدهای آلاینده در مناطق حساس آبی، برخورد با واحدهای متخلف که باعث آلودگی منابع آب می شوند  و ارزیابی مستمر پیشنهاد می‌کند.

ناهید غلام نژاد
مدیر محیط زیست و کیفیت منابع آب